Bij dysartrie treedt frequent een verminderde verstaanbaarheid van de spraak op. Dit kan ertoe leiden dat de dysartrische spreker zich terugtrekt uit de dagelijkse communicatie. Een belangrijke doelstelling bij dysartrietherapie is dan ook het verbeteren van de spraakverstaanbaarheid. Uit onderzoek blijkt dat prosodische aspecten van de spraak, zoals spreektempo en intonatie, een belangrijk aandeel hebben in de spraakverstaanbaarheid van dysartrische sprekers. Het testen en behandelen van deze prosodische aspecten bij dysartrie is bijgevolg klinisch relevant. De Prosodietrainer is een nieuw softwareprogramma dat steunt op spraaktechnologie om de prosodische aspecten van licht tot matig dysartrische spraak op een objectieve manier te bepalen. De Prosodietrainer is bedoeld voor gebruik zowel tijdens logopedische sessies als in de thuisomgeving. Met dit programma kan de logopedist spreektempo en intonatie van dysartrische sprekers op een gestandaardiseerde, objectieve en effici{\"e}nte manier testen, en ook pati{\"e}nteninformatie beheren zoals type, frequentie en resultaat van thuis gemaakte oefeningen. Daarnaast stelt de automatische visuele feedback van de Prosodietrainer personen met dysartrie in staat om spreektempo en intonatie intensief en zelfstandig te oefenen. Hiervoor werden nieuwe spraakalgoritmes ontwikkeld die specifiek getraind zijn op Nederlandstalige dysartrische spraak. Het spreektempo-algoritme staat in voor een geautomatiseerde meting van het spreektempo uitgedrukt in aantal syllaben per seconde en steunt hiervoor op klinkerdetectie. Dit algoritme bereikt voor dysartrische spraak momenteel een correlatie met manuele spreektempobepalingen van 96\% voor samples van lopende spraak en van 87\% voor samples van zinnen. Het intonatie-algoritme staat in voor een geautomatiseerde classificatie van een uiting als vraag of mededeling 31 en steunt hiervoor op toonhoogtebepaling: het algoritme traceert de toonhoogtebewegingen in de laatste syllaben van een uiting en vergelijkt deze eindtoonhoogte met het toonhoogtebereik van de spreker. In vergelijking met classificatie door menselijke luisteraars haalt dit algoritme momenteel een accuraatheid van 97,9\% voor mededelingen en 90,3\% voor vragen. De user interface houdt rekening met de beperkingen van de doelgroepgebruikers en werd bewust sober gehouden. Speciale aandacht gaat uit naar adequate numerieke feedback over de testprestaties en eenvoudige, maar stimulerende visuele feedback over de oefenprestaties. De testmodule test het spreektempo tijdens het hardop lezen van een fonetisch gebalanceerde standaardtekst en tijdens het navertellen van die tekst in eigen woorden. Intonatie wordt getest via enerzijds het hardop lezen en anderzijds het imiteren van zestien uitingen (telkens acht mededelingen en acht declaratieve vragen in random volgorde gepresenteerd). De oefenmodule voorziet in spreektaken op verschillende lingu{\"i}stische niveaus (zinsniveau en tekstniveau) en van uiteenlopende aard (lezen, imiteren, koorspreken, semispontane spreektaken). Het oefenmateriaal is heel uitgebreid, wat de gelegenheid biedt om veelvuldig te oefenen zonder vertrouwd te raken met de oefenitems. De therapeutische effectiviteit van de Prosodietrainer werd onderzocht bij een groep van twaalf dysartrische sprekers met de ziekte van Parkinson, via een one-group pretest-posttest design. De eerste resultaten wijzen op een sterk significante verbetering van de spraakverstaanbaarheid (p = 0.006) na drie weken intensieve training met de Prosodietrainer in het bijzijn van de logopedist. Tijdens de posterpresentatie kunnen ge{\"i}nteresseerde congresdeelnemers de Prosodietrainer live uitproberen.
Martens, H, Latacz, L, Dekens, T, Van Nuffelen, G, Verhelst, W & De Bodt, M 2013, De Prosodietrainer: geautomatiseerde diagnostiek en behandeling van spreektempo en intonatie bij dysartrie. in Ehealth4com. pp. 30-31, EHEALTH4COM symposium, 3/10/13.
Martens, H., Latacz, L., Dekens, T., Van Nuffelen, G., Verhelst, W., & De Bodt, M. (2013). De Prosodietrainer: geautomatiseerde diagnostiek en behandeling van spreektempo en intonatie bij dysartrie. In Ehealth4com (pp. 30-31)
@inbook{262b84b27b134fe4ab37f8ed4f7d941d,
title = "De Prosodietrainer: geautomatiseerde diagnostiek en behandeling van spreektempo en intonatie bij dysartrie",
abstract = "Bij dysartrie treedt frequent een verminderde verstaanbaarheid van de spraak op. Dit kan ertoe leiden dat de dysartrische spreker zich terugtrekt uit de dagelijkse communicatie. Een belangrijke doelstelling bij dysartrietherapie is dan ook het verbeteren van de spraakverstaanbaarheid. Uit onderzoek blijkt dat prosodische aspecten van de spraak, zoals spreektempo en intonatie, een belangrijk aandeel hebben in de spraakverstaanbaarheid van dysartrische sprekers. Het testen en behandelen van deze prosodische aspecten bij dysartrie is bijgevolg klinisch relevant. De Prosodietrainer is een nieuw softwareprogramma dat steunt op spraaktechnologie om de prosodische aspecten van licht tot matig dysartrische spraak op een objectieve manier te bepalen. De Prosodietrainer is bedoeld voor gebruik zowel tijdens logopedische sessies als in de thuisomgeving. Met dit programma kan de logopedist spreektempo en intonatie van dysartrische sprekers op een gestandaardiseerde, objectieve en effici{\"e}nte manier testen, en ook pati{\"e}nteninformatie beheren zoals type, frequentie en resultaat van thuis gemaakte oefeningen. Daarnaast stelt de automatische visuele feedback van de Prosodietrainer personen met dysartrie in staat om spreektempo en intonatie intensief en zelfstandig te oefenen. Hiervoor werden nieuwe spraakalgoritmes ontwikkeld die specifiek getraind zijn op Nederlandstalige dysartrische spraak. Het spreektempo-algoritme staat in voor een geautomatiseerde meting van het spreektempo uitgedrukt in aantal syllaben per seconde en steunt hiervoor op klinkerdetectie. Dit algoritme bereikt voor dysartrische spraak momenteel een correlatie met manuele spreektempobepalingen van 96\% voor samples van lopende spraak en van 87\% voor samples van zinnen. Het intonatie-algoritme staat in voor een geautomatiseerde classificatie van een uiting als vraag of mededeling 31 en steunt hiervoor op toonhoogtebepaling: het algoritme traceert de toonhoogtebewegingen in de laatste syllaben van een uiting en vergelijkt deze eindtoonhoogte met het toonhoogtebereik van de spreker. In vergelijking met classificatie door menselijke luisteraars haalt dit algoritme momenteel een accuraatheid van 97,9\% voor mededelingen en 90,3\% voor vragen. De user interface houdt rekening met de beperkingen van de doelgroepgebruikers en werd bewust sober gehouden. Speciale aandacht gaat uit naar adequate numerieke feedback over de testprestaties en eenvoudige, maar stimulerende visuele feedback over de oefenprestaties. De testmodule test het spreektempo tijdens het hardop lezen van een fonetisch gebalanceerde standaardtekst en tijdens het navertellen van die tekst in eigen woorden. Intonatie wordt getest via enerzijds het hardop lezen en anderzijds het imiteren van zestien uitingen (telkens acht mededelingen en acht declaratieve vragen in random volgorde gepresenteerd). De oefenmodule voorziet in spreektaken op verschillende lingu{\"i}stische niveaus (zinsniveau en tekstniveau) en van uiteenlopende aard (lezen, imiteren, koorspreken, semispontane spreektaken). Het oefenmateriaal is heel uitgebreid, wat de gelegenheid biedt om veelvuldig te oefenen zonder vertrouwd te raken met de oefenitems. De therapeutische effectiviteit van de Prosodietrainer werd onderzocht bij een groep van twaalf dysartrische sprekers met de ziekte van Parkinson, via een one-group pretest-posttest design. De eerste resultaten wijzen op een sterk significante verbetering van de spraakverstaanbaarheid (p = 0.006) na drie weken intensieve training met de Prosodietrainer in het bijzijn van de logopedist. Tijdens de posterpresentatie kunnen ge{\"i}nteresseerde congresdeelnemers de Prosodietrainer live uitproberen.",
author = "Heidi Martens and Lukas Latacz and Tomas Dekens and \{Van Nuffelen\}, Gwen and Werner Verhelst and \{De Bodt\}, Marc",
year = "2013",
month = oct,
day = "3",
language = "Dutch",
pages = "30--31",
booktitle = "Ehealth4com",
note = "EHEALTH4COM symposium ; Conference date: 03-10-2013 Through 03-10-2013",
url = "http://www.hetwap.nl/symposium2013/",
}