De Prosodietrainer: geautomatiseerde diagnostiek en behandeling van spreektempo en intonatie bij dysartrie
 
De Prosodietrainer: geautomatiseerde diagnostiek en behandeling van spreektempo en intonatie bij dysartrie 
 
, Lukas Latacz, Tomas Dekens, Gwen Van Nuffelen, Werner Verhelst, Marc De Bodt
 
Abstract 

Bij dysartrie treedt frequent een verminderde verstaanbaarheid van de spraakop. Dit kan ertoe leiden dat de dysartrische spreker zich terugtrekt uit dedagelijkse communicatie. Een belangrijke doelstelling bij dysartrietherapie isdan ook het verbeteren van de spraakverstaanbaarheid. Uit onderzoek blijktdat prosodische aspecten van de spraak, zoals spreektempo en intonatie, eenbelangrijk aandeel hebben in de spraakverstaanbaarheid van dysartrischesprekers. Het testen en behandelen van deze prosodische aspecten bijdysartrie is bijgevolg klinisch relevant.De Prosodietrainer is een nieuw softwareprogramma dat steunt opspraaktechnologie om de prosodische aspecten van licht tot matig dysartrischespraak op een objectieve manier te bepalen. De Prosodietrainer is bedoeldvoor gebruik zowel tijdens logopedische sessies als in de thuisomgeving. Metdit programma kan de logopedist spreektempo en intonatie van dysartrischesprekers op een gestandaardiseerde, objectieve en effici{\"e}nte manier testen,en ook pati{\"e}nteninformatie beheren zoals type, frequentie en resultaat vanthuis gemaakte oefeningen. Daarnaast stelt de automatische visuele feedbackvan de Prosodietrainer personen met dysartrie in staat om spreektempo enintonatie intensief en zelfstandig te oefenen.Hiervoor werden nieuwe spraakalgoritmes ontwikkeld die specifiek getraindzijn op Nederlandstalige dysartrische spraak. Het spreektempo-algoritmestaat in voor een geautomatiseerde meting van het spreektempo uitgedruktin aantal syllaben per seconde en steunt hiervoor op klinkerdetectie. Ditalgoritme bereikt voor dysartrische spraak momenteel een correlatie metmanuele spreektempobepalingen van 96% voor samples van lopende spraaken van 87% voor samples van zinnen. Het intonatie-algoritme staat in vooreen geautomatiseerde classificatie van een uiting als vraag of mededeling31en steunt hiervoor op toonhoogtebepaling: het algoritme traceert detoonhoogtebewegingen in de laatste syllaben van een uiting en vergelijkt dezeeindtoonhoogte met het toonhoogtebereik van de spreker. In vergelijking metclassificatie door menselijke luisteraars haalt dit algoritme momenteel eenaccuraatheid van 97,9% voor mededelingen en 90,3% voor vragen.De user interface houdt rekening met de beperkingen van dedoelgroepgebruikers en werd bewust sober gehouden. Speciale aandacht gaatuit naar adequate numerieke feedback over de testprestaties en eenvoudige,maar stimulerende visuele feedback over de oefenprestaties.De testmodule test het spreektempo tijdens het hardop lezen van eenfonetisch gebalanceerde standaardtekst en tijdens het navertellen van dietekst in eigen woorden. Intonatie wordt getest via enerzijds het hardop lezenen anderzijds het imiteren van zestien uitingen (telkens acht mededelingen enacht declaratieve vragen in random volgorde gepresenteerd). De oefenmodulevoorziet in spreektaken op verschillende lingu{\"i}stische niveaus (zinsniveauen tekstniveau) en van uiteenlopende aard (lezen, imiteren, koorspreken,semispontane spreektaken). Het oefenmateriaal is heel uitgebreid, wat degelegenheid biedt om veelvuldig te oefenen zonder vertrouwd te raken metde oefenitems.De therapeutische effectiviteit van de Prosodietrainer werd onderzocht bijeen groep van twaalf dysartrische sprekers met de ziekte van Parkinson, viaeen one-group pretest-posttest design. De eerste resultaten wijzen op eensterk significante verbetering van de spraakverstaanbaarheid (p = 0.006) nadrie weken intensieve training met de Prosodietrainer in het bijzijn van delogopedist.Tijdens de posterpresentatie kunnen ge{\"i}nteresseerde congresdeelnemers deProsodietrainer live uitproberen.